Havuz Mekanik Tesisat Hesabı: TS 11899 Örneği

Havuz mekanik tesisat hesabı, pompa ve filtre kapasitesinin tahminle değil, standarda dayalı bir hesapla belirlenmesidir. Türkiye’de bu hesabın dayanağı TS 11899 standardıdır (Yüzme havuzları — suyun hazırlanması, teknik yapım, kontrol, bakım ve işletmesi için genel kurallar).

Aşağıda 16 × 9 m ölçüsünde, 1,20 m derinliğinde örnek bir havuz üzerinden anma yükü ve sirkülasyon debisi hesabını adım adım çıkardık. Tesisatın ekipmanları ve genel işleyişi için havuz mekanik tesisatı nedir yazısı başlangıç noktasıdır.

Örnek Havuzun Temel Değerleri

Hacim, su yüzey alanının ortalama derinlikle çarpımıdır: V = 144 × 1,20 = 172,8 m³. Kademeli derinlikli havuzlarda ortalama derinlik kullanılır; sığ ve derin uç ayrı ayrı hesaplanıp toplanır.

Anma Yükü (N) Hesabı

Anma yükü, havuzun bir çalışma saatinde kaç kişiyi taşıyabileceğini gösteren tasarım değeridir. Kirlilik yükü doğrudan kullanıcı sayısına bağlı olduğu için, filtrasyon kapasitesi bu değerden türetilir.

N = (A × n) ÷ a

• N = Anma yükü (kişi/saat)
• A = Havuz su yüzey alanı (m²)
• n = Kullanıcı frekansı (1/saat)
• a = Kişi başına düşen su yüzeyi (m²) — TS 11899 Çizelge 11

Örnek havuzda A = 144 m², n = 1/saat ve TS 11899 Çizelge 11’e göre a = 2,7 m² alındığında:

N = (144 × 1) ÷ 2,7 = 53,33 kişi/saat

Sirkülasyon Debisi (Q) ve Devir Daim Süresi

Sirkülasyon debisi, bir saatte filtreden geçmesi gereken su miktarıdır. Pratikte iki yoldan bulunur: anma yükü üzerinden (yüklenebilme faktörü k ile) ya da devir daim süresi üzerinden. İkinci yol konut ve villa havuzlarında daha yaygındır:

Q = V ÷ devir daim süresi

Debi belirlendikten sonra filtre, filtreleme hızına göre seçilir: kum filtrelerde tipik tasarım hızı 30–50 m³/(m²·h) bandındadır. Debi filtre yüzey alanına bölünerek bu hız kontrol edilir; hız yükseldikçe filtreleme verimi düşer.

Denge Deposu Hacmi

Taşmalı (overflow) havuzlarda suyun yüzeyden sürekli taşmasını garanti etmek için su miktarındaki düzensizlikleri dengeleyen bir depo gerekir. Denge deposu; taşma oluğundaki suyu, havuza giren kullanıcıların yer değiştirdiği hacmi ve ters yıkama için gereken su payını birlikte karşılamalıdır. Skimmerli sistemlerde denge deposu bulunmaz.

Hesabı Etkileyen Diğer Parametreler

• k — yüklenebilme faktörü: Havuz tipine ve su verme biçimine göre değişir; anma yükü üzerinden debi hesaplanırken kullanılır.
• P — oturma yeri sayısı: Bir oturma yeri yaklaşık 0,4 m³ havuz hacmine karşılık gelir; masaj ve oturmalı bölümlerde hesaba katılır.
• L — su atraksiyonları: Karşı akıntı, şelale ve masaj jetleri ek debi ister; her biri kendi debisiyle toplama eklenir.

Bu hesapların projeye nasıl döküldüğünü ve dosyada hangi belgelerin bulunması gerektiğini havuz projesi rehberi anlatıyor.

Sık Sorulan Sorular

Havuz sirkülasyon debisi nasıl hesaplanır?

En pratik yol havuz hacmini devir daim süresine bölmektir: Q = V ÷ süre. 172,8 m³’lük bir havuzda 6 saatlik devir daim için 28,8 m³/h debi gerekir. Ticari havuzlarda TS 11899’a göre anma yükü ve yüklenebilme faktörü üzerinden ayrıca kontrol edilir.

Devir daim süresi ne kadar olmalı?

Özel ve konut havuzlarında 6–8 saat yeterlidir. Villa ve yoğun kullanımlı havuzlarda 4–6 saate, otel ve site havuzlarında 3–4 saate iner. Çocuk havuzlarında kirlilik yükü yüksek olduğu için süre 0,5–1 saat gibi çok daha kısadır.

Anma yükü ne demek?

Havuzun bir çalışma saatinde tasarım gereği taşıyabileceği kişi sayısıdır. TS 11899’da N = (A × n) ÷ a formülüyle bulunur; a değeri kişi başına düşmesi gereken su yüzeyidir ve standardın çizelgesinden alınır.

Pompa kapasitesi nasıl seçilir?

Pompa, hesaplanan sirkülasyon debisini karşılayacak ve tesisatın basınç kaybını yenecek şekilde seçilir. Yalnızca debiye bakıp basma yüksekliğini ihmal etmek, kâğıt üzerinde doğru görünen ama sahada suyu çeviremeyen bir sisteme yol açar.