Yeraltı Suyu Yüksek Zemine Havuz Yapımı

Yeraltı suyu yüksek bir zemine havuz yapılabilir, ama iki şeyin hesabı baştan yapılmalıdır: kazı sırasında çukura dolan su ve havuz boşaldığında suyun tabanı yukarı itmesi. Dolu bir havuz kendi ağırlığıyla yerinde durur; boş bir havuz ise çevresindeki suyun kaldırma kuvvetiyle, bir tekne gibi yüzmeye çalışır. Bu kuvvet, tabanı çatlatacak ya da havuzu yerinden oynatacak kadar büyük olabilir. Doğru tasarlanmış bir taban, drenaj ve basınç tahliye vanasıyla bu risk ortadan kalkar.

İstanbul’da yüksek yeraltı suyuna en çok kıyı şeridinde rastlıyoruz: Şile ve Ağva’da, Beykoz’un Riva tarafında ve Sarıyer’de Kilyos çevresinde. Bölgelere göre zemin karşılaştırması için İstanbul havuz yapımı rehberimize bakabilirsiniz.

60 Saniyede Yeraltı Suyu ve Havuz

• Önce ölçüm: Zemin etüdünde yeraltı suyu seviyesi ve mevsimlik değişimi belirlenir.
• Kazı: Çukura dolan su dalgıç pompalarla ya da kuyu noktalarıyla sürekli düşürülür.
• Taban: Kaldırma kuvvetine göre kalınlaştırılır; gerekirse dışarı taşan bir pabuçla zemine ankrajlanır.
• Vana: Dip tahliyesine hidrostatik basınç vanası konur.
• Kural: Havuz kışın ve bakımda boşaltılmaz; zorunluysa yeraltı suyu önce düşürülür.

Kazı Sırasında Su Düşürme

Yeraltı suyu kazı tabanının üstündeyse çukur su ile dolar ve ne grobeton ne de donatı kuru bir zemine oturur. Bu durumda kazı boyunca çukurun bir köşesinde açılan bir toplama çukurundan dalgıç pompalarla su çekilir; su seviyesi çok yüksekse kazının çevresine kuyu noktaları (wellpoint) çakılıp su önceden düşürülür. Pompalar beton dökülüp yeterli ağırlık oluşana kadar çalışmaya devam eder. Çekilen suyun nereye verileceği de önceden planlanır; kum ve çamur taşıyan su doğrudan yağmur suyu hattına basılmaz.

Kaldırma Kuvveti: Boş Havuz Neden Yüzer?

Boş bir havuz, zeminde suyla çevrili büyük bir kap gibidir. Çevresindeki su, havuzun tabanına aşağıdan yukarı doğru bir basınç uygular. Havuzun beton ağırlığı bu basıncı karşılamaya yetmezse taban kabarır, çatlar ya da havuz bütün olarak yerinden oynar. Bu risk havuz dolu iken yoktur, çünkü içindeki suyun ağırlığı dengeyi sağlar; tehlikeli an, havuzun boşaltıldığı andır.

Drenaj ve Su Yalıtımı

Havuzun altına serilen çakıl yatağı ve çevresine yerleştirilen delikli drenaj borusu, yeraltı suyunu bir toplama çukurunda biriktirir. Gerekirse bu çukura bir dalgıç pompa konur ve havuzun boşaltılması gerektiğinde önce bu pompa çalıştırılarak su seviyesi düşürülür. Yalıtımda ise dışarıdan gelen suya karşı da çalışan sistemler tercih edilir; yalnızca içeriden uygulanan bir kaplama, arkasından gelen suyun basıncıyla zamanla kabarabilir. Su yalıtımının katmanlarını havuz içi izolasyonu rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Havuz Ne Zaman Boşaltılabilir?

Yeraltı suyu yüksek parselde havuz kışın boşaltılmaz; su seviyesi skimmer ağzının altına indirilir, havuz kış kimyasalıyla dolu bırakılır. Tamir için boşaltmak zorunluysa önce drenaj pompası çalıştırılarak çevredeki su seviyesi düşürülür, mümkünse yeraltı suyunun en düşük olduğu yaz sonu seçilir ve havuz boş olarak bekletilmez. Bu konudaki genel kuralları kışın havuzunuzu boşaltmayın yazısında ayrıca ele aldık.

Sık Sorulan Sorular

Yeraltı suyu yüksek yere havuz yapılır mı?

Yapılır. Kazıda su düşürülür, taban kaldırma kuvvetine göre tasarlanır, drenaj ve basınç tahliye vanası konur.

Yeraltı suyu seviyesi nasıl öğrenilir?

Zemin etüdündeki sondajlarla. Seviye mevsime göre değiştiği için kışın ve ilkbaharda yapılan ölçüm daha güvenlidir.

Boş havuz neden yerinden oynar?

Çevresindeki yeraltı suyu tabanı aşağıdan iter. Havuzun ağırlığı bu kuvveti karşılayamazsa taban kabarır ya da havuz yerinden oynar.

Hidrostatik basınç vanası nedir?

Dip tahliyesine yerleştirilen tek yönlü bir vanadır. Dışarıdaki su basıncı yükselirse açılıp suyu havuza alır ve tabanın kabarmasını önler.

Kumlu zeminde havuz kazısı neden zor?

Kum, su ile birlikte kazı şevlerinden çukura akar. Şevler yatırılır ya da iksa yapılır, su düşürme kazı boyunca sürdürülür.

Yeraltı suyu havuz maliyetini artırır mı?

Artırır. Su düşürme, kalın taban, drenaj ve vana gibi kalemler eklenir; kesin tutar zemin etüdünden sonra belirlenir.

Kıyıya ya da dere yatağına yakın parselinizde zemini yerinde görüp önlemleri birlikte planlayalım. Riva çevresindeki koşulları Beykoz’un kıyı köyleri bölümünde de anlattık.